counter

"มังคุด" สรรพคุณ-ประโยชน์ของมังคุด ราชินีแห่งยารักษาโรค

สรรพคุณ ประโยชน์ของมังคุด

"มังคุด" นั้นได้รับการขนานนามว่าเป็น "ราชินีแห่งผลไม้" แต่สำหรับเราขอมอบอีกหนึ่งตำแหน่งให้แก่ผลไม้ชนิดนี้ นั่นคือ "ราชินีแห่งยารักษาโรค" เพราะมังคุดไม่ได้เป็นเพียงผลไม้ที่ภายนอกมีลักษณะโดดเด่น และเนื้อภายในมีรสชาติที่หวานอร่อยเท่านั้น แต่มันยังมีสรรพคุณทางยาและมีประโยชน์ต่อร่างกายของคนเราอีกมาก จนเราต้องนำสรรพคุณ และประโยชน์ของมังคุดมาเล่าสู่กันฟัง

ที่มา และ ลักษณะของมังคุด

มังคุดเป็นผลไม้ที่ได้รับความนิยมมากในเอเชีย โดยเชื่อว่ามีถิ่นกำเนิดที่หมู่เกาะโมลุกกะและหมู่เกาะซุนดา แล้วจึงแพร่กระจายไปยังพื้นที่อื่น ในประเทศไทยนั้นมังคุดก็รับความนิยมอย่างมากจนได้รับการขนานนามว่า ราชินีแห่งผลไม้ เลยทีเดียว มังคุดเป็นผลไม้ที่มีสีสันและรูปลักษณ์สวยงาม นอกจากเนื้อจะมีรสชาติอร่อยแล้วเปลือกมังคุดยังมีสรรพคุณทางยามากมายเช่นกัน

ลำต้น มังคุดเป็นต้นไม้ไม่ผลัดใบในเขตร้อน เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูงประมาณ 10-12 เมตร ลำต้นมีลักษณะกลม เปลือกสีดำ มีกิ่งก้านแตกออกมาตั้งแต่ระดับล่างๆ ของต้น ทรงต้นเป็นพุ่มหนาทึบรูปกรวย รากค่อนข้างลึกมีทั้งรากแก้วและรากแขนง เนื่องจากรากสามารถไปได้ลึก ดังนั้นเมื่อโตเต็มที่แล้วมังคุดสามารถทนสภาพต่อความแห้งแล้งได้ดี

ใบ ใบมีลักษณะเป็นใบเดี่ยว วงรีรูปไข่ เนื้อใบค่อนข้างหนา ผิวใบสีเขียวเข้ม หรือเขียวอมเหลืองเรียบเป็นมัน ท้องใบสีอ่อนกว่า ใบเหนียวและหนาคล้ายหนังสัตว์ มียางสีเหลือง ไม่ผลัดใบ ใบดกและเขียวตลอดทั้งปี

ดอก ดอกมีทั้งออกเป็นดอกเดี่ยวและดอกคู่ กลีบดอกสีแดงฉ่ำ กลีบเลี้ยงสีเขียวติดอยู่จนเป็นผล ออกตามซอกใบใกล้ๆ ปลายกิ่ง ซึ่งจะออกดอกเมื่อมีมังคุดอายุได้ประมาณ 2 ปีขึ้น

ผล ผลค่อนข้างกลม เปลือกด้านนอกแข็ง ด้านในอ่อนนุ่มสีม่วงชมพู ผลอ่อนสีเขียวอมเหลือง เมื่อแก่จัดจะมีสีม่วงแดง ยางมีสีเหลือง ลูกมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 4-6 เซนติเมตร เนื้อมีสีขาว กลิ่นหอมหวาน ฉ่ำน้ำ

เมล็ด ในมังคุดหนึ่งผลอาจจะมีเมล็ดหรือไม่มีก็ได้ขึ้นอยู่กับขนาดและอายุ

พันธุ์ของมังคุดที่นิยมปลูก

มังคุดมีเพียงสายพันธุ์เดียวเท่านั้น เนื่องจากเกสรตัวผู้จากดอกเป็นหมัน จึงไม่มีการผสมพันธุ์ระหว่างเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย มังคุดจึงไม่มีการพัฒนาสายพันธุ์ที่แตกต่าง ส่วนการติดของผลมังคุดเกิดจากการพัฒนาจากฐานดอกจนกลายเป็นผล แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นมังคุดอาจมีลักษณะที่แตกต่างกันเล็กน้อยตามสภาพแวดล้อมที่ปลูก

สรรพคุณมังคุด...ประโยชน์ด้านความงาม

หากพูดถึงเรื่องความงาม มังคุด ต้องเป็นผลไม้ที่ถูกนำมากล่าวถึงในหัวข้อนี้ด้วยแน่นอน เพราะเราทราบกันดีว่ามังคุดมีคุณสมบัติช่วยยับยั้งอนุมูลอิสระซึ่งเป็นศัตรูสำคัญของผิวและคอลลาเจน ส่วนสารสกัดจากเปลือกมังคุดก็มีประสิทธิภาพช่วยยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งจะช่วยให้สิวอุดตันบนใบหน้าลดลง และทำลายเซลล์ผิวที่ตายแล้วให้หลุดออกไปพร้อมกับกระตุ้นการทำงานของคอลลาเจนอีกด้วย

วิตามินในมังคุด...กับสาร แซนโทน สรรพคุณต้านมะเร็ง

ส่วนสารอาหารสำคัญและจำเป็นต่อร่างกายก็มีมากเช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นวิตามินซี วิตามินอี วิตามินบี 1 บี 2 บี 3 บี 6 บี 9 และบี 12 หรือแร่ธาตุต่างๆ เช่น แคลเซียม แมงกานีส เหล็ก โพแทสเซียม ฯลฯ แล้วยังมีสารสำคัญที่ไม่กล่าวถึงไม่ได้คือ สารแซนโทน (Xanthone) ซึ่งมีอยู่ในเปลือก ผล และเมล็ดของมังคุด พบว่ามีส่วนช่วยต้านอนุมูลอิสระ บรรเทาอาการอักเสบ ลดความดันโลหิต ต่อต้านโรคมะเร็ง และแก้แพ้ต่างๆ

สารสกัดจากเปลือกมังคุดมีผลต่อการเพิ่มจำนวนเม็ดเลือดขาวชนิดทีเอส1 และชนิดทีเอส17 ซึ่งสามารถช่วยกำจัดและป้องกันมะเร็งได้หลายชนิด และจากงานวิจัยของ ศ.พญสุมิตรา ทองประเสริฐ อาจารย์ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ที่ทดลองกับผู้ป่วยมะเร็งที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยเคมีบำบัดโดยให้รับประทานน้ำมังคุดสกัดร่วมกับอาหารธรรมชาติพบว่า ผู้บางรายเริ่มทานข้าวได้ อาการเจ็บปวดจากโรคบรรเทาลง ส่วนบางรายสามารถกลับบ้านไปทำงานได้ โดยรวมแล้วคุณภาพชีวิตดีขึ้น แม้ไม่หายจากโรคมะเร็งแต่ภูมิคุ้มกันดีขึ้น

นอกจากนี้สารสกัดจากมังคุดสามารถนำมาใช้เพื่อช่วยยับยั้งการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสเอชไอวี ซึ่งไม่ใช่การรักษาหรือป้องกันเชื้อไวรัสเอชไอวี แต่เป็นเพียงการทำให้เชื้อไม่สามารถลุกลามต่อไปได้เท่านั้น ทว่าก็ถือเป็นเรื่องราวดีๆ ที่จะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตอย่างปกติได้ดีขึ้น ดังนั้น จึงไม่น่าแปลกใจเลย...หากมังคุดจะได้รับความสนใจจากการแพทย์แผนไทยและโบราณในด้านสรรพคุณทางยา

ประโยชน์ สรรพคุณของมังคุด

15 สรรพคุณของมังคุด ประโยชน์เพื่อการรักษาโรค

1 มังคุดมีประโยชน์ต่อสุขภาพจิต ทราบหรือไม่ว่าการกินมังคุดเป็นประจำจะทำให้อารมณ์ดี จิตใจดี ช่วยลดความเครียด และป้องกันการเกิดโรคซึมเศร้า ทำให้ร่างกายสดชื่น กระปรี้กระเปร่า

2 มังคุดมีสรรพคุณเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง ปรับระบบภูมิคุ้มกันให้สมดุล จึงช่วยลดโอกาสจะเกิดโรคต่างๆ ได้น้อยลง เช่น ลดอาการของโรคภูมิแพ้ โรคหอบหืด การอักเสบในผู้ป่วยโรคเบาหวาน ตับเสื่อม ข้อเข่าเสื่อม โรคพาร์กินสัน ไทรอยด์เป็นพิษ ฯลฯ

3 มังคุดมีสรรพคุณลดคอเลสเตอรอล การกินมังคุดสุกช่วยลดคอเลสเตอรอลและลดไขมันที่ไม่ดีในเส้นเลือด รวมทั้งช่วยขยายตัวของหลอดเลือด ทำให้ลดความเสี่ยงจะเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคเกี่ยวกับทางเดินหัวใจ

มังคุดมีสรรพคุณในการจับอนุมูลอิสระได้ดีกว่าผลไม้ชนิดอื่นๆ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการช่วยชะลอวัยและการเกิดริ้วรอย บำรุงผิวพรรณให้เปล่งปลั่ง สดใส แข็งแรง

ในเนื้อมังคุดสุกมีกากใยอาหารที่สูง หากได้กินเป็นประจำจะทำให้ไม่มีปัญหาเรื่องการขับถ่าย ช่วยย่อยอาหารและท้องไม่ผูก

ประโยชน์ของมังคุดช่วยแก้ท้องเสีย หากมีอาการท้องเสีย ท้องร่วงเรื้อรัง หรือถ่ายเป็นมูกเลือด มังคุดสามารถช่วยรักษาได้นะ ด้วยการนำเปลือกมังคุดตากแห้งประมาณ 1 ลูก มาต้มกับน้ำปูนใสใช้ดื่มแต่น้ำ

มังคุดมีสรรพคุณรักษาสิว สารสกัดจากเปลือกมังคุดยังมีคุณสมบัติในการรักษาสิว ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียสาเหตุการเกิดสิว และลดการอักเสบได้ดีด้วย

ระโยชน์ของมังคุดในการลดน้ำหนัก ในทางการแพทย์ได้ยืนยันว่า กินมังคุดแล้วไม่ทำให้น้ำหนักขึ้นแน่นอน แม้ว่ามังคุดมีรสชาติหวาน แต่ก็มีแคลอรีน้อยและพลังงานต่ำ จึงเป็นอาหารเสริมที่ดีสำหรับการลดน้ำหนัก

9 มังคุดมีสรรพคุณรักษาโรคผิวหนัง ตามภูมิปัญญาพื้นบ้านหากนำเปลือกมังคุดแห้งมาต้มน้ำอาบหรือผสมปูนใช้ทาแก้โรคผิวหนัง เช่น กลาก เกลื้อน เชื้อรา ผดผื่นคัน ฯลฯ

10 มังคุดมีสรรพคุณรักษาและสมานแผลในช่องปาก หากเกิดอาการปากแตกก็ช่วยให้หายเร็วขึ้น ลดกลิ่นปาก บำรุงสุขภาพภายในช่องปากและเหงือกให้แข็งแรง และเสริมสร้างให้กระดูกแข็งแรงด้วย

11 มังคุดมีสรรพคุณลดและควบคุมระดับน้ำตาลได้ ซึ่งส่งผลช่วยป้องกันการเกิดโรคเบาหวาน

12 ประโยชน์ของมังคุดในด้านสายต หากใครที่มีปัญหาเรื่องสายตา หรือกลัวว่าจะเกิดปัญหาเกี่ยวกับสายตา กินมังคุดเป็นประจำจะช่วยป้องกันปัญหานี้ได้

13 ประโยชน์ของมังคุด ป้องกันการเกิดเนื้องอกหรือมะเร็งชนิดต่างๆ ในร่างกายได้ดี โดยจากการวิจัยพบว่า สารสกัดจากมังคุดทั้งลูกช่วยเสริมสร้างเม็ดเลือดขาวชนิดที่มีฤทธิ์กำจัดและป้องกันการก่อเกิดเซลล์มะเร็งได้เกือบทุกชนิด

14 มังคุดมีสรรพคุณยับยั้งเชื้อ HIV คุณสมบัติทางการแพทย์ที่สำคัญของสารสกัดจากมังคุดอีกข้อคือ ช่วยยับยั้งเชื้อไวรัสเอชไอวีบางตัวได้ (แต่ไม่ได้ป้องกันเชื้อไวรัสเอชไอวี) โดยสารแซนโทนนั้นมีฤทธิ์ช่วยต้านและยับยั้งการติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิด เชื้อรา เชื้อจุลินทรีย์ และเชื้อไวรัสต่างๆ อย่างเชื้อเอชไอวี หรือเชื้อวัณโรค

15 ประโยชน์จากเมล็ดของมังคุด ส่วนของเมล็ดมังคุดนั้นมีรสฝาดจึงทำให้ไม่มีใครกินมัน และอาจคิดว่ามันกินไม่ได้ แต่จริงๆ แล้วเรากินได้นะ แถมยังมีประโยชน์เพราะมีกรดไลโนเลอิกซึ่งร่างกายสร้างเองไม่ได้ แต่มีความต้องการและจะได้รับจากอาหารเท่านั้น

ดูแลสุขภาพด้วย เปลือกมังคุดตากแห้ง

1. รักษาโรคผิวหนัง กลาก เกลื้อน ผดผื่นคันต่างๆ สามารถทำได้หลายวิธี เช่น นำเปลือกมังคุดตากแห้งแล้วมาต้มกับน้ำใช้อาบ หรือทาในบริเวณที่เป็น และนำเปลือกที่แห้งแล้วมาบดเป็นผงผสมในสีผึ้งเพื่อทาก็ได้เช่นกัน

2. นำเปลือกแห้งมาฝนกับน้ำปูนใส ใช้ทาเพื่อรักษาอาการน้ำกัดเท้า และรักษาแผลเปื่อย เนื่องจากเปลือกมังคุคนั้นมีฤทธิ์ฝาดช่วยสมานแผลและลดอาการอักเสบของผิวหนัง

3. น้ำต้มจากเปลือกมังคุด สามารถเป็นยาบรรเทาอาการท้องเสีย ท้องร่วงเรื้อรัง และโรคบิด

ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากมังคุด

อาหาร มังคุดนอกจากทานสดๆ แล้ว ยังนำมาแปรรูปได้หลากหลายเช่น มังคุดกวน แยมมังคุด ลูกอมมังคุด มังคุดแช่อิ่ม เป็นต้น

ยาสมุนไพร เนื่องจากเปลือกมังคุดมีสรรพคุณทางยาหลากหลาย จึงมีการนำไปใช้ดูแลสุขภาพ ป้องกันและรักษาโรคต่างๆ เช่น นำเปลือกมาตากแห้งเพื่อนำมารักษาโรคผิวหนัง โรคน้ำกัดน้ำ ผดผื่นคันต่างๆ  หรือนำมาต้มดื่มสำหรับรักษาอาการท้องร่วง ท้องเดิน เป็นต้น

ผลิตภัณฑ์สำหรับดูแลผิว เปลือกมังคุดมีคุณสมบัติช่วยลดการอักเสบของผิวหนัง ยับยั้งแบคทีเรียต่างๆ จึงมีนำสารสกัดจากเปลือกมังคุดมาเป็นส่วนผสมในสบู่รักษาสิว ซึ่งนอกจากจะมีคุณสมบัติในการรักษาสิวแล้ว ยังสามารถระงับกลิ่นตัวรักษาโรคผิวหนังอย่างอื่นได้เป็นอย่างดี รวมทั้งสารจีเอ็ม-1 ในมังคุด ช่วยบำรุงผิวและบรรเทาอาการแพ้ จึงมีการนำใช้เป็นส่วนผสมในเครื่องสำอางต่างๆ

ทีนี้ก็คงหมดข้อกังขากันแล้วนะสำหรับตำแหน่งราชินีแห่งยารักษาโรคที่เราได้มอบให้แก่มังคุด ซึ่งดูจากประโยชน์ของมังคุด และสรรพคุณทางยาต่างๆ ที่มังคุดสามารถจัดการเหล่าโรคได้สารพัด แต่ว่าอะไรที่มากเกินไปก็ไม่ดี เพราะหากกินมังคุดมากจนเกินพอดีอาจเปลี่ยนเป็นโทษได้...โดยการกินมังคุดเป็นประจำเป็นสิ่งที่ดีแต่ก็ไม่ควรเกินวันละ 5 ลูก แล้วสุภาพก็จะดีขึ้นสมใจ

บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวกับสรรพคุณ...ประโยชน์ของผลไม้