counter

"ลองกอง" สรรพคุณ-ประโยชน์ของลองกอง ผลไม้ต้านการอักเสบ

สรรพคุณ ประโยชน์ของลองกอง

ลองกอง” เป็นอีกหนึ่งผลไม้เมืองร้อน ซึ่งได้ผลผลิตที่ดีมากๆ ในประเทศไทย ออกผลเยอะเป็นช่อ รูปทรงกลม ผลสุกจะมีสีเหลืองนวล มีเนื้อขาวใสและแบ่งเป็นกลีบ ลองกองต้องรอให้สุกจึงจะเก็บได้ไม่สามารถบ่มให้สุกได้ ผลสุกมีรสหวานอมเปรี้ยวเล็กน้อย รสชาติอร่อยเป็นที่ถูกใจของคอผลไม้เลยทีเดียว

ที่มาของลองกอง

ลองกอง เป็นผลไม้ชนิดหนึ่งที่นิยมกันแพร่หลายในเมืองไทย เป็นพืชที่อยู่ในวงศ์ MELIACEAE เช่นเดียวกับ สะเดา และกระท้อน  มีถิ่นกำเนิดทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หมู่เกาะชวา มลายู อินโดนีเซียและทางใต้ของไทย โดยไทยถือเป็นแหล่งที่สามารถผลิตลองกองออกมาได้มีคุณภาพดีที่สุดเนื่องจากมีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการปลูกลองกอง แต่พื้นที่ที่สามารถปลูกได้นั้นยังมีไม่มาก จึงทำให้ลองกองมีผลผลิตไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด และเป็นผลไม้อีกชนิดหนึ่งที่มีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจ พื้นที่ที่พบการปลูกลองกองมากที่สุดในไทยคือภาคใต้

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของลองกอง

ลำต้น ลำต้นลองกองจะมีลักษณะไม่กลมมาก มีส่วนที่นูนขึ้นมาเป็นสันและจุดที่เว้าลงไป เปลือกลำต้นหนาและค่อนข้างหยาบ มีสีขาวปนน้ำตาล การแตกกิ่งจะแตกเป็นพุ่มแต่ไม่กลม ตามง่ามกิ่งลำต้นจะมีรอยเว้าเป็นระยะๆ หากปลูกในที่ค่อนข้างทึบมีต้นไม้อื่นเยอะๆ ต้นจะสูง เปลือกจะค่อนข้างเรียบ แต่ถ้าปลูกในที่โล่งต้นจะไม่สูงมาก พุ่มจะแผ่ออกกว้างกว่า เปลือกต้นจะหยาบกว่าเล็กน้อยโดยทั่วไปจะสูงประมาณ 15-20 เมตร

ราก รากของลองกองมีทั้ง 3 ระบบ คือ ระบบรากแก้ว ระบบรากฝอย และระบบรากแขนง ซึ่งจะมีระบบรากแบบใดขึ้นอยู่กับชนิดพันธุ์ของลองกอง แต่โดยทั่วไปแล้วจะมีรากแผ่กระจายไปตามหน้าดิน เมื่อต้นลองกองอายุมาก รากส่วนนี้จะจะแยกจากโคนต้นซึ่งมองเห็นได้อย่างชัดเจน จากรากแขนงจะมีรากฝอยทำหน้าที่ดูดซับอาหารและน้ำ ซึ่งจะแผ่ไปตามหน้าดินตื้นๆ เท่านั้น

ใบ ใบเป็นใบรวม มีใบย่อยแตกออกจากก้านเป็นคู่ๆ สลับเป็นฟันปลา ประมาณ 5-9 ใบ ก้านใบยาว ใบใหญ่และหนากว้างประมาณ 2-6นิ้ว หน้าใบสีเขียวเข้ม ส่วนท้องใบเรียบสีเขียวจางไม่มีขน ใบรีรูปไข่ยาวประมาณ 4-8 นิ้ว ขอบใบเรียบเป็นคลื่นเล็กน้อย เส้นใบทั้งเส้นกลางใบและเส้นที่แยกออกจากเส้นกลางใบเป็นลักษณะล่างแห ค่อนข้างลึกมองเห็นได้ชัดเจน 

ดอก ดอกลองกองมีลักษณะเป็นตุ่มแข็ง มีสีเขียวอมน้ำตาล  ยาวประมาณ 1.5 เซนติเมตร ซึ่งส่วนนี้จะเจริญเป็นช่อดอกเรียกว่า Spike ช่อดอกอาจเป็นแบบเดี่ยวๆ หรือเป็นกลุ่มก็ได้หากเป็นกลุ่มจะมีดอกกลุ่มละประมาณ 2-10 ช่อดอก โดยแตกออกมาจากกิ่งหรือลำต้นที่สมบูรณ์ ดอกเมื่อบานจะมีสีเหลืองนวล กลีบเลี้ยงสีเขียวอวบและจะติดอยู่จนกระทั่งผลแก่ มีเกสรตัวผู้เป็นท่อสั้นๆ อยู่ 10 ก้าน มีฐานรวมกันดอกจะเริ่มบานจากบริเวณ

ผล ผลมีลักษณะทั้งกลมและรี ติดผลเป็นช่อแน่นติดกับก้านช่อ เปลือกหนา เมื่อผลอ่อนเปลือกจะมีสีเขียว เมื่อผลแก่เปลือกอออกสีเหลืองนวล ผิวขรุขระเล็กน้อย รูปทรงของช่อลองกองจะแตกต่างกันไปเนื่องจากถูกเบียดกันแน่น เนื้อมีสีขาวใส รสชาติหวานหอม

ลักษณะของต้นลองกอง

เมล็ดในลองกองหนึ่งผล จะมีเมล็ดอยู่ไม่มาก เพราะส่วนใหญ่เมล็ดลองกองจากทั้งผลมักจะลีบแบนหรือไม่ก็หยุดการพัฒนา ส่วนเมล็ดที่สมบูรณ์จะมีเพียง 1-2 เมล็ดเท่านั้น ลักษณะเป็นรูปไข่ สีเขียวอมเหลือง ไม่ขม หากเพาะจะขึ้นหลายต้นจากเมล็ดเดียว

ประโยชน์แต่ละส่วนของลองกอง

ลำต้น ส่วนของต้นที่มีประโยชน์และสรรพคุณทางยาคือเปลือกต้น เพราะสามารถนำมาสกัดใช้รักษาโรคมาลาเรีย ต้มกินเพื่อช่วยบรรเทาโรคบิดและโรคเกี่ยวกับลำไส้ได้

ใบ ใบลองกองนำมาสกัด สามารถต้านเชื้อมาลาเรียได้ถึง 50%

ผล โดยทั่วไปมักนำมารับประทานสดเพราะมีกลิ่นหอมหวาน รสชาติอร่อย ช่วยลดความร้อนในร่างกายและลดความร้อนในช่องปากได้หรือนำมาแปรรูปเป็นผลไม้แปรรูปต่างๆ เช่น น้ำเชื่อม ลองกองกวน ไวน์ น้ำลองกอง เป็นต้น นอกจากนี้ยังนำมาสกัดเป็นส่วนผสมในครีมบำรุงผิว เพิ่มความชุ่มชื่นในผิวหนังและช่วยลดริ้วรอย ฝ้ากระได้

เปลือกผล สารประเภท Oleoresin ที่มีจำนวนมากในเปลือก นำมาใช้รักษาโรคท้องร่วง อาการปวดท้องหรือนำมาเผาให้เกิดควันเพื่อไล่ยุงก็ได้เช่นกัน

เมล็ด เมล็ดลองกองรักษาอาการไข้และช่วยบำรุงร่างกาย ยับยั้งเชื้อมาลาเรียได้ถึง 50% ช่วยขับพยาธิ และรักษาอาการท้องเสีย

สรรพคุณดี น่าลิ้มลองของ “ลองกอง”

แน่นอนว่าความโดดเด่นของลองกองคือรสชาติที่หวานอร่อย และเนื้อนิ่มรับประทานง่าย จึงนิยมรับประทานกันแบบผลสดมากกว่า แต่ก็มีการนำไปแปรรูปบ้างเป็นส่วนน้อย ลองกองจัดว่าเป็นผลไม้ที่มีแคลเซียมและฟอสฟอรัสสูง ช่วยให้กระดูกและฟันแข็งแรง เป็นผลไม้บำรุงสำหรับผู้ป่วยโรคกระดูกพรุน และยังมีสารคาเทชินลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือด และมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ลองกองยังอุดมไปด้วยโพแทสเซียม แมกนีเซียม วิตามินซี และมีเส้นใยอาหารสูง

20 สรรพคุณของลองกอง ประโยชน์ในการรักษาโรค

1. ลองกองมีสรรพคุณช่วยลดความร้อนในร่างกาย แต่ถ้ากินมากไปอาจทำให้เกิดอาการร้อนในได้

2. ลองกองช่วยให้พลังงานแก่ร่างกาย แต่มีน้ำตาลสูง

3. ประโยชน์ของลองกองช่วยเพิ่มอินซูลินให้แก่ร่างกาย

4. ลองกองช่วยดับร้อนและเพิ่มความสดชื่นให้แก่ร่างกาย

5. ลองกองมีสรรพคุณช่วยแก้โรคบิด แก้ท้องร่วง

6. ลองกองช่วยลดอาการเลือกออกตามไรฟัน

7. ลองกองเป็นส่วนผสมของยาแผนโบราณใช้บำรุงร่างกาย

8. สรรพคุณของลองกองช่วยลดการอักเสบ

9. ลองกองช่วยรักษาดวงตาพร่ามัว

10. ลองกองมีวิตามินซีช่วยแก้หวัด

11. ลองกองช่วยรักษาอาการท้องเสีย

12. ลองกองใช้บำรุงกระดูกและฟันให้แข็งแรง

13. ประโยชน์ของลองกองช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือด

14. ลองกองมีสรรพคุณช่วยแก้พิษร้อนจากไข้หวัด

15. เปลือกลองกองนำมาทำเป็นยาได้ เช่น ยารักษาโรคมาลาเรีย ยาแก้พิษแมลง เป็นต้น

16. เปลือกลองกองใช้รักษาวัณโรค และรักษาอาการอักเสบภายในร่างกาย

17. เมล็ดของลองกองช่วยขับพยาธิ

18. กิ่งลองกองเป็นสมุนไพรโบราณช่วยรักษาแผลในกระเพาะอาหาร และรักษาโรคกระเพาะ

19. ประโยชน์ของใบของลองกองใช้รักษาโรคบิด

20. เปลือกของลำต้นและใบเป็นยาสมุนไพรโบราณใช้รักษาอาการลำไส้อักเสบ และโรคที่เกี่ยวกับลำไส้

ความแตกต่างระหว่าง "ลองกอง" กับ "ลางสาด"

นอกจากลองกองแล้วยังมีผลไม้ที่อยู่ในตระกลูเดียวกันอย่าง “ลางสาด” ซึ่งรสชาติใกล้เคียงกัน แต่ปัจจุบันค่อนข้างหาทานยากกว่าลองกอง และเนื้อของลางสาดจะไม่อวบหนาเท่าลองกอง ผลของลางสาดจะต่างจากลองกองให้สังเกตที่ขั้วสีขาวกลางผลจะเรียวกว่า และมีเปลือกที่บางกว่าลองกอง เนื้อของมันแม้รสชาติจะคล้ายกันแต่ลองกองจะอร่อยกว่า วิธีสังเกตอีกอย่างคือ เปลือกของลองกองจะหนา และมีผิวหยาบเล็กน้อย เนื้อจะมีกลิ่นหอมมากกว่าลางสาด และมีเมล็ดน้อยกว่า ลองกองบางลูกก็ไม่มีเมล็ดเลย ส่วนลางสาดจะมีเมล็ดมาก และมียางสีเขียวขุ่น

รู้จักสายพันธุ์ "ลองกอง"

ลองกองในสายตาของชาวต่างชาติ โดยเฉพาะในฝังยุโรปถือว่าเป็นผลไม้หาทานยาก แต่ในไทยนั้นปลูกและให้ผลผลิตกันอย่างแพร่หลาย ถือว่าเป็นอีกหนึ่งพืชเศรษฐกิจที่น่าจับตามอง โดยในประเทศไทยจะปลูกกันอยู่ 3 สายพันธุ์ คือ

duku-ลองกอง

1. พันธุ์ลองกองแห้ง  เปลือกค่อนข้างหนา หยาบ และแห้ง เปลือกยุบตัวยาก เนื้อด้านในจึงคงรูปได้ดี เปลือกสีเหลืองเมื่อแก่จัดจะออกคล้ำ ไม่มียาง เนื้อเยอะ ค่อนข้างแห้ง สีขาวใสมี 5 กลีบเมล็ดลีบเล็กหรือไม่ก็ไม่มีเมล็ดเลย รสหวานพอดี เปรี้ยว เนื่องจากมีรสอร่อย คุณภาพดี จึงเป็นสายพันธุ์ที่นิยมปลูกที่สุด พันธุ์นี้จะอร่อยทีสุดสำหรับคนชอบลองกอง

2. พันธุ์ลองกองน้ำ พันธุ์นี้มีเปลือกบางกว่าลองกองแห้ง ยุบตัวง่าย ผลจึงช้ำง่าย เก็บไว้ได้ไม่นาน  เหมาะกับคนไม่ชอบทานแบบกรอบๆ ชอบนิ่มๆ เละๆ ผลสุกฉ่ำน้ำมาก พันธุ์นี้สังเกตง่ายๆ คือกดไปที่เปลือกแล้วจะยุบได้ง่ายๆ เลย

3. พันธุ์ลองกองแกแลแม หรือชื่ออื่น เช่น ลองกองแปร์แม แกแลแม หรือปาลาเม เป็นต้นโดยลองกองชนิดนี้จะมีช่อผลยาว ผลค่อนข้างกลม เปลือกบางสีเหลืองนวล เนื้อค่อนข้างนิ่มเหลว พันธุ์นี้จะไม่มียาง ผลนิ่มและมีกลิ่นฉุนนิดๆ

วิธีเลือกซื้อลองกองที่มีคุณภาพ

1. ช่อลองกอง โดยดูลักษณะของช่อลองกอง ผลต้องเป็นช่อยาวเบียดแน่น ได้สัดส่วน

วิธีเลือกลองกอง

2. ปลือกลองกอง เลือกปลือกสีเหลืองนวลทั้งผลไม่มีสีเขียวแซม ผิวเรียบสม่ำเสมอ มีจุดประสีดำหรือน้ำตาลเล็กน้อย เปลือกหนา ไม่มียาง

3. เนื้อลองกอง ควรเลือกเนื้อแน่นขาวใส แห้งไม่เละหรือมียาง ไม่มีรอยช้ำหรือตำหนิ เมล็ดน้อยหรือไม่มีเมล็ดเลย

เคล็ด(ไม่ลับ) แกะเปลือกลองกองง่ายๆ

ในการแกะเปลือกลองกอง บางคนจะประสบปัญหาแกะเปลือกไม่ได้ แกะยาก วิธีที่จะแนะนำคือใช้เล็บจิกตรงกลางก้นผล ส่วนใครไม่มีเล็บ  หรือเล็บสั้นให้หามีด หรือไม้ปลายแหลมๆ ผ่าไปที่ตรงกลางก้นผลลองกอง เพราะส่วนตรงบริเวณนั้นเปลือกจะบางกว่าจุดอื่นของผล และมีน้ำยางน้อยที่สุดเพราะอยู่ตรงขั้วตรงกลางผลพอดี จากนั้นจึงค่อยๆ ฉีกเปลือกให้เป็นแนวยาวลากไปที่ขั้วเหมือนปลอกกล้วย

ลองกองมีน้ำตาลมากไหม? ทานแล้วอ้วนไหม?

ในลองกองมีปริมาณน้ำตาลค่อนข้างสูง ลองกอง 100 กรัม ให้พลังงานถึง 66 กิโลแคลอรี่ และคาร์โบไฮเดตรอีก 15.3 กรัมเลยทีเดียว ดังนั้นผู้ที่กำลังควบคุมน้ำหนักควรทานลองกองในปริมาณที่เหมาะสม ไม่อย่างนั้นน้ำตาลที่มีอยู่มากในลองกองอาจจะทำให้น้ำหนักพุ่งได้

ลองกองนอกจากจะหวานชื่นใจแล้วยังเต็มไปด้วยคุณประโยชน์มากมาย ส่วนอื่นๆ อย่างเปลือกหรือเมล็ดก็ใช้รักษาโรคได้เหมือนสมุนไพรชนิดหนึ่งเลยทีเดียว นอกเหนือไปจากสรรพคุณและประโยชน์ของลองกองเหล่านี้แล้ว อีกประการหนึ่งที่อยากจะให้รับประทานลองกอง ก็เพื่ออุดหนุนเกษตรกรไทยด้วยเนื่องจากลองกองเป็นผลผลิตของไทย และในไทยมีลองกองพันธุ์ดีที่รสชาติอร่อย หวาน หอม ทานแล้วสดชื่นดีจริงเชียว

บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวกับผลไม้น่ารู้...คู่สุขภาพดี